Barotravma (Disbarizm) insan bədənindən kənar atmosfer təzyiqi ilə bədən boşluqlarının içərisində hava və ya qazın təzyiqi arasındakı fərq nəticəsində yaranan hər hansı bir klinik təzahürü təsvir etmək üçün istifadə edilən tibbi termindir. Bu vəziyyət atmosfer təzyiqində dəyişiklik olduqda, məsələn, dağlara qalxarkən, su altında dalış edərkən və ya yüksək hündürlükdə uçarkən baş verə bilər.

Ağciyər barotravması ağciyər toxumasının yırtılması və qaz qabarcıqlarının qan dövranına daxil olmasıdır.

Ağciyər barotravmasının səbəbləri

Yırtılma səbəbi ətrafdakılarla müqayisədə atmosfer təzyiqinin qəfil dəyişməsi nəticəsində ağciyərlərdə təzyiqin kəskin artması və ya azalmasıdır:

• Sərbəst üzərkən nəfəsinizi tutmaq
• Hündürlüyə qalxarkən sürəti aşmaq
• Nəfəsalma çantasına zərbə və ya kəskin təzyiq.
• Güclü öskürək

Ağciyər barotravmasının simptomları

Xəstəliyin ortaya çıxması ağciyər toxumasında və qan damarlarında qırılmaların ölçüsündən, həmçinin qaz qabarcıqlarının sayından və onların yerindən asılıdır.

• Serebral damarların refleks spazmı nəticəsində huşun itirilməsi.
• Xüsusilə öskürək zamanı ağızdan gələn qanlı köpüklü bəlğəm və ya şəffaf qan şəklində ağciyər qanaması.
• Ağciyər toxuması gərildiyində sinir uclarının qıcıqlanması səbəbindən sternumun arxasında ağrı.
• Göyərmiş üz rəngi.
• Zəif, qeyri-sabit nəbz atışı.
• Tez-tez zəif nəfəsalma. Ekshalasiya xüsusilə çətindir, bu, öskürək və ağrı ilə müşayiət olunur. Tez-tez xırıltılar uzaqdan eşidilir və bəzən nəfəs dayanır.
• Artan oksigen aclığı ilə izah edilən ümumi zəiflik.
• Əzələlərdə, oynaqlarda, kəsiklərdə ağrılar, əzaların və orqanların iflici, həmçinin beyin qan dövranının pozulması nəticəsində huşun itirilməsi (qaz qabarcıqları beyin damarlarını tıxayır) ilə özünü göstərən müxtəlif neyro-serebral pozğunluqlar.

Ağciyər barotravmasının gizli formaları da var ki, onlar sinə ağrısı, uzun müddətli öskürək və zəiflik kimi özünü göstərir. Bu, vəziyyət daha çox dalğıclar arasında müşahidə olunur.

Ağciyər barotravmasının diaqnozu

Ağciyər barotravmasının diaqnozu yalnız xəstəliyin klinik təzahürlərinə deyil, eyni zamanda onun baş vermə şəraitinin təhlilinə də əsaslanır.

Ağciyər barotravmasının müalicəsi

Barotravmanın müalicəsi onun növündən və formasından asılıdır. Barotravma atmosfer təzyiqinin dəyişməsi ilə bağlıdırsa, bu cür hərəkətləri həyata keçirərkən təhlükəsizlik qaydalarına riayət etmək lazımdır.

Xəstəliyin müalicəsinin radikal üsulu terapevtik rekompressiyadır. Xəstənin yüksək təzyiq (7-10 ati və ya 0,8 - 1,1 MPa) şəraitində yerləşdirilməsi nəticəsində toxumalarda və qan damarlarında qaz meydana gəlməsinin həcmində mütənasib azalma və onların sonradan həll olması baş verir. Dalğıc Xidməti Qaydalarının (II, III, IV) xüsusi rejimlərinə uyğun olaraq terapevtik rekompressiya prosesi zamanı, habelə onun başa çatmasından sonra göstərişlərə uyğun olaraq simptomatik terapiya da aparılır.

Nəfəs alma, onun kəskin zəifləməsi və ya patoloji ritmləri olmadıqda, süni ventilyasiya aparılır.

Ümumiyyətlə, barotravma ciddi fəsadlara səbəb ola biləcək ciddi bir vəziyyətdir. Odur ki, atmosfer təzyiqinin dəyişməsi ilə bağlı fəaliyyətlər həyata keçirərkən təhlükəsizlik qaydalarına riayət etmək, barotravma ilə bağlı hər hansı əlamətlər yaranarsa, həkimə müraciət etmək lazımdır.

tercume