Sistiserkoz parazitar infeksiyanın bir növü olub, insan və heyvanların bədən toxumalarını sürfələri ilə yoluxduran parazit Taenia solium tərəfindən törədilir. İnsanlar adətən çirklənmiş qidaları yeməklə və ya Taenia solium yumurtalarını ehtiva edən yoluxmuş su içməklə sistiserkoza yoluxurlar. Sistikerkozun simptomları kistlərin bədənin hansı hissəsində yerləşdiyinə görə dəyişə bilər. Sistikerkozun müalicəsi kistlərin ölçüsündən, sayından və yerindən asılıdır. Müalicə variantlarına kistlərin cərrahi çıxarılması, antiparazitar dərmanların istifadəsi və kistaların monitorinqi daxil ola bilər. Yoluxmuş qidalardan və su mənbələrindən uzaq durmaqla və gigiyena qaydalarına riayət etməklə sistiserkozun qarşısını almaq olar. Sistiserkoza bəzi bölgələrdə daha çox rast gəlindiyindən, infeksiya riski olan ərazilərə səyahət edən insanların diqqətli olması vacibdir.

Sistiserkozun səbəbləri

Sistiserkoz adətən aşağıdakı yollarla ötürülür:

• Qida ilə yoluxma: Sistiserkoza ən çox çirklənmiş qidaları yedikdə yoluxmaq olur.
• Su ilə yoluxma: Sistiserkoz çirklənmiş su içməklə və ya yuyunarkən çirklənmiş suyun ağıza girməsiylə bulaşa bilir.
• Yoluxmuş şəxslərlə təmas: Sistiserkoz parazitin yumurtalarını daşıyan insanlarla təmas zamanı keçə bilər.

Sistiserkozun əlamətləri

Sistiserkozun simptomları yoluxmuş şəxsin bədənində sistiserkoidlər adlanan sürfələrin yerindən və sayından asılı olaraq dəyişir:

• qarın ağrısı və mədə problemləri (ürəkbulanma, qusma)
• Baş ağrısı
• göz problemləri
• tənəffüs problemləri
• əzələ ağrısı və hərəkətdə çətinlik
• nevroloji simptomlar
• dəri ləkələri

Sistiserkozun diaqnozu

Sistiserkozun diaqnozu yoluxmuş şəxsin simptomlarına, klinik nəticələrinə, görüntüləmə və laboratoriya testlərinə əsaslanır:

• Xəstəlik tarixçəsi və fiziki müayinə: Həkim xəstənin simptomlarını və xəstəlik tarixini qiymətləndirir.
• Görüntüləmə Testləri: Sistikerkozun diaqnozu üçün ən çox istifadə edilən görüntüləmə testi, maqnit rezonans görüntüləmə (MRT) və ya kompüter tomoqrafiyasıdır (KT).
• Qan testləri: İnfeksiyanın diaqnozu və monitorinqi üçün qan testləri aparıla bilər.
• Göz Müayinəsi: Göz kistləri varsa, göz müayinəsi və torlu qişa müayinəsi edilə bilər.
• Seroloji testlər: Parazitə qarşı antikorlar qan testləri ilə aşkar edilə bilər.
• Biopsiya: Nadir hallarda kistləri birbaşa araşdırmaq və diaqnoz qoymaq üçün biopsiya tələb oluna bilər.

Sistiserkozun müalicəsi

Sistikerkozun müalicəsi infeksiyanın şiddətindən, kistlərin yerindən və xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətindən asılı olaraq dəyişə bilər:

• Parazitlərə Qarşı Dərmanlar: Sistiserkozun müalicəsində ən çox istifadə edilən üsul parazit əleyhinə dərmanlarıdır.
• Cərrahi Eksizyon: Böyük və ya həyati təhlükəsi olan kistlər cərrahi müdaxilə tələb edə bilər.
• Steroidlər: Bəzi hallarda, kistlərin ətrafındakı iltihabı idarə etmək üçün kortikosteroidlər təyin edilə bilər.
• Digər dəstəkləyici müalicələr: Simptomları aradan qaldırmaq və ağırlaşmaların qarşısını almaq üçün əlavə müalicələrdən istifadə edilə bilər.

Sistiserkoazun profilaktikası

Şəxsi gigiyena qaydalarına riayət etmək və taeniasisli xəstələrin vaxtında aşkar edilməsi və müalicəsi.