Travmatik amputasiya mexaniki təsir nəticəsində bədənin bir üzvünün (və ya bədənin digər hissəsinin) bir hissəsinin və ya hamısının kəsilməsi və ya kənarlaşdırılması deməkdir.

Travmatik amputasiya mexanizminin spesifik variantı əzaların ayrılmasıdır. Tam və natamam travmatik amputasiyalar var. Natamam amputasiyada, əzanın kəsilmiş hissəsi dəri, əzələ və ya tendon qapağı, güdül hissəyə bağlı olaraq qalır.

Səbəbləri

Travmatik amputasiya ən çox yol qəza hadisələri nəticəsində baş verir. Digər səbəbi, bədən əzalarının üzərinə ağır bir yük düşməsi ola bilər. Müharibələrdə mina partlaması zamanı yaranan yaralar səbəbindən olan amputasiyalar da az deyildir.

Simptomlar

Güdülün həddindən artıq gərilmiş və ya əzilmiş əsas damarları, bir qayda olaraq, tromboz olur, yalnız əzələ budaqlarında və sümük damarlarında qanama meydana gəlir. Güdül yarası adətən ağır şəkildə çirklənmiş olur.

Ən çox görülən və təhlükəli vəziyyət isə travmatik şokdur. Ən ağır, demək olar ki geri dönüşü olmayan şok vəziyyəti hər iki omba amputasiya edildikdə baş verir. Şokun şiddətinə (travmatik amputasiya olan qurbanların 80% -ində) ətrafların və daxili orqanların digər xəsarətləri də təsir göstərir. Digər ümumi ağırlaşmalar (kəskin böyrək çatışmazlığı, yağ emboliyası, tromboemboliya) şokun şiddəti, müalicəsinin effektivliyi və zədənin şiddəti ilə əlaqədardır.

Diaqnostika

Diaqnoz zamanı, xəsarət mexanizmi, zədədən sonra keçən vaxt, ümumi vəziyyətin şiddəti, qan itkisinin təxmini miqdarı (hadisə yerində və geyimdə qan miqdarına əsasən) və mümkün digər xəstəliklərin ilkin diaqnozu və xəsarətlər qiymətləndirilir. Sonuncu, klinik mənzərə, şokun şiddəti, amputasiya səviyyəsi və güdül növü arasında uyğunsuzluq olduqda xüsusilə aktualdır: toxumanı əzmədən ətrafın distal seqmentlərinin travmatik amputasiyası zamanı ağır şokun baş verməsi. Güdülün görünüşü hər zaman başqa yerlərdə də travmaların olmasından şübhələnmənizə imkan verir. Ümumi vəziyyət imkan verirsə; amputasiya səviyyəsindən yuxarı sınıqların aşkarlanması üçün güdülün rentgenoqrafiyasını çəkmək lazımdır.

Müalicə

Bütün hallarda, ilk növbədə, zərərçəkənə yardım göstərilməsinə diqqət yetirilməlidir: təzyiqli sarğı, şişirdilmiş manjetlər (son çarə olaraq turniket tətbiq olunur) tətbiq etməklə əzanın və ya əlin güdülündəki qanaxmanı dayandırmaq və zərərçəkəni təcili olaraq tibb müəssisəsinə göndərmək lazımdır.

Bununla belə, mümkünsə, amputasiyaya uğramış üzvləri toplamaq, onları steril parçaya (quru parça, dəsmal) bükmək lazımdır. (təmizləmək və ya yumaq olmaz) Kəsilmiş bədən hissələri iç-içə keçirilmiş 2 təmiz şəffaf plastik torbaya qoymaq və torbanın uclarını bağlamaq lazımdır. Sonra paketi su ilə bir çantaya qoyulur bu zaman, su bədən parçaları olan paketin içinə girməməlidir. Suyun içinə xeyli buz qoyulmalır. Yaranın saatı və tarixi hökmən qeyd olunmalıdır. Bu toxuma mühafizəsi üsulu, ayrılmış bədən hissələrini uzun müddət canlı vəziyyətdə saxlamağa imkan verir. Amputə olunmuş üzvlər kifayət qədər aşağı temperaturda olmalıdır, lakin buz və ya qarla birbaşa təmasda olmamalıdır, çünki Soyuq toxuma zədələnməsi baş verə bilər. Kəsilmiş əza zərərçəkən ilə birlikdə daşınmalıdır.

Soyutmanın başlama vaxtı qurbanı müşayiət edən sənədlərdə qeyd edilməlidir. Əzanın natamam amputasiyası zamanı dəri və digər yumşaq toxumalar və vətərlər qorunub saxlandıqda, onları kəsmək və əzanın kəsilmiş hissəsindən ayırmaq olmaz. Bütün əzanın diqqətlə immobilizasiyası və kəsilmiş hissəsinin soyudulması lazımdır.

tercume