El arasında “Qara su” kimi tanınan qlaukoma xəstəliyi, yüksək göz daxili təzyiq nəticəsində görmə sinirinin zədələnməsi, bununla da xəstənin görmə sahəsinin tədricən daralması və müalicə olunmadığı təqdirdə görmənin geridönməz itiriməsinə səbəb olan xəstəlikdir. Özünü xəstəliyin ən son mərhələsində bildirən hiyləgər qlaukoma gec diaqnoz olunduqda görmə sinirinə çox ciddi və bərpa olunmaz zədə vura bilər. Görmə siniri sanki kabeldir. O, çoxsaylı sinir liflərindən ibarətdir. Bu sinir lifləri vasitəsi ilə gözdən siqnallar beyinə göndərilir. Görmə sinirinin zədələnməsi zamanı görmə sahəsinin kənarlarında onun itməsi baş verir. Göz daxili təzyiqin artması, görmə sinirinin zədələnməsi və görmə sahəsində qüsurların əmələ gəlməsi qlaukomanın əsas əlamətləridir. Görmə sinirinə qlaukomanın zədələyici təsiri davam etdikcə və xəstəlik ağırlaşdıqca xəstələrin görmə sahəsi kəskin daralır, mərkəzi görmə zədələnir və görmə qabiliyyəti geridönməz şəkildə itirilir.
Qlaukoma riski göz daxili təzyiqi normal səviyyədən yüksək olan insanlarda daha yüksəkdir. Lakin, bu o demək deyil ki, yüksək göz daxili təzyiqi olan hər kəsdə qlaukoma inkişaf edə bilər.
Qlaukoma yaranma riski, şəkərli diabet və hipotireoz (ur) xəstəliklərindən əziyyət çəkənlərdə daha yüksəkdir.
Normada göz almasının normal fəaliyyət göstərməsi üçün göz almasının daxilində kirpikli çıxıntılar adlanan yerdə xüsusi maye ifrza olunur. Bu maye gözün içərisindən ön hissəsinə keçərək ön kamera bucağı adlanan yerdən sorulur. Əgər göz daxilində yaranan maye sorulan mayeyə bərabər olursa, bu zaman bütün göz daxili strukturlar, xüsusən də görmə siniri normal fəaliyyət göstərir. Əgər yaranan maye sorulan mayeyə bərabər olmursa, bu zaman balans pozulur və göz daxili təzyiq artmağa başlayır. Bu zaman artan gözdaxili təzyiq göz almasının ən incə yerinə, görmə sinirinin göz almasından çıxan nahiyyəsinə sıxıcı təsir etməyə başlayır və görmə sinirinin hüceyrələri uzun müddətli təzyiqə tab gətirməyərək məhv olmağa başlayırlar. Görmə siniri hüceyrələri özünü bərpa edə bilmədiyi üçün qlaukoma nəticəsində itirilmiş görməni bir daha bərpa etmək olmur.
Qlaukomanın əlamətləri
Qlaukoma riskini artıran amillər
Qlaukoma ağrısız olduğundan və görmənin sürətlə itirilməsinə səbəb olduğundan xəstələr onu vaxtında hiss etmirlər. Bu bir daha 40 yaşından yuxarı, xüsusi ilə də ailə üzvləri arasında qlaukomadan əziyyət çəkən xəstələr olan hər bir şəxsin ən azı ildə bir dəfə göz həkimində müayinə olunmasının vacibliyini sübut edir. Yalnız qlaukomanın qapalı-bucaqlı qlaukoma adlanan tipində gözdə ağrı, kəskin qızartı, görmənin bulanması, bəzən isə ürək bulanma və qusma müşahidə edilir. Əksər şəxslər gözlərindəki struktur dəyişikliyinə görə qlaukomanın bu tipinə meyllidirlər.
Qlaukomanın müalicəsi
Qlaukoma zamanı müalicənin əsas məqsədi görmənin qorunmasına yönəldilib. İlkin müalicə göz daxili təzyiqin aşağı salınmasından ibarətdir. Bu məqsədlə ya göz daxili mayenin gözdən axıb getməsini rahatlaşdıran, və yaxud göz daxili mayenin ifrazını azaldan xüsusi göz damcılarından istifadə olunur. Bəzi xəstələrə göz daxili təzyiqi salmaq məqsədi ilə eyni zamanda bir neçə müxtəlif göz damcıları təyin olunur. Müalicənin daha effektiv olması üçün bəzən göz damcıları ilə yanaşı tablet şəkilli preparatlar da təyin olunur. Açıq və qapalı bucaqlı qlaukoma zamanı lazer müalicəsindən də istifadə olunur. Əgər qlaukomanın dərman və lazer müalicəsi effect verməzsə, o zaman göz daxili mayenin gözdən axıb getməsini rahatlaşdıran cərrahi əməliyyat həyata keçirilir.
Qlaukoma xəstəliyinin müalicəsi üç üsulla aparılır.
Login
