Donmuş Çiyin Sindromu (Adgeziv Kapsulit, Frozen Shoulder), çiyin hərəkətinin məhdudlaşdığı ağrılı bir vəziyyətdir. Donmuş Çiyin Sindromu, çiyin birləşməsini əhatə edən güclü birləşdirici toxuma qalınlaşdıqda, sərtləşdikdə və iltihab olduqda meydana gəlir. Vəziyyət “donmuş” çiyin adlanır, çünki daha çox ağrı hiss olunarsa, çiyin istifadə olunma ehtimalı bir o qədər azdır. İstifadə edilməməsi çiyin kapsulunun qalınlaşmasına və sıxılmasına səbəb olur, bu da çiyin hərəkətini daha da çətinləşdirir – öz yerində “donmuşdur”.

Donmuş Çiyin Sindromunun Səbəbləri

Çiyin oy Rnağı birləşdirici toxuma kapsuluna daxil edilmişdir. Donmuş Çiyin Sindromu, bu kapsul çiyin birləşməsinin ətrafında qalınlaşdıqda və sıxıldıqda, hərəkətini məhdudlaşdırdıqda meydana gəlir. Bəzi insanlar üçün bunun niyə baş verdiyi aydın deyil. Ancaq çiyinin uzun müddət hərəkətsiz saxlanmasından sonra, məsələn, əməliyyatdan və ya qolun sınmasından sonra baş vermə ehtimalı daha yüksəkdir.

Donmuş Çiyin Sindromunun Risk Faktorları

Bəzi amillər Donmuş Çiyin Sindromu inkişafı riskini artıra bilər.

• Yaş və Cins. 40 yaşdan yuxarı insanlar, xüsusən də qadınlar
• Hərəkətsizlik və ya hərəkətliliyin azalması. Bir qədər hələ də çiynini saxlamaq məcburiyyətində qalan insanların donmuş çiyin sindromu yranma riski daha yüksəkdir.

Məhdud hərəkət bir çox amillərin nəticəsi ola bilər, o cümlədən:

• rotator manşetinin zədələnməsi
• qırılmış qol
• travma
• əməliyyat sonrası sağalma dövrü
• Sistemli Xəstəliklər. Müəyyən xəstəlikləri olan insanlarda donmuş çiyin sindromu inkişaf riski daha yüksəkdir.

Donmuş Çiyin Sindromu riskini artıra biləcək xəstəliklərə aşağıdakılar daxildir:

• Diabet
• həddindən artıq aktiv tiroid (hipertiroidizm)
• qalxanabənzər vəzinin az fəaliyyət göstərməsi (hipotiroidizm)ürək-damar xəstəliyi
• parkinson xəstəliyi

Donmuş Çiyin Sindromunun Simptomları

Donmuş Çiyin Sindromu simptomları üç mərhələyə bölünür:

• “Donma” mərhələsi və ya Ağrılı mərhələ (2-9 ay): Xəstəlik spontan inkişaf edir, 1-3 həftə ərzində bir çiyin oynağında ağrı ilə müşahidə edilən kəskin gedişlə xarakterizə olunur. Xəstəliyin başlanğıcında ağrı hərəkətə bağlı olaraq yaranmır, əsasən gecə xəstəliyə məruz qalmış çiyin oynağı üzərində yatarkən artır. Birinci ağrı fazası müalicə olunmazsa 3 aydan 1 ilə kimi davam edir, daha sonra ağrı bir qədər azalır, “sərtlik” fazası inkişaf etməyə başlayır.
• “Donmuş” mərhələ və ya Tutulma mərhələsi (4-12 ay): Ağrı tədricən azalır, lakin oynaqda tutuqluq və hərəkətin məhdudlaşması davam edir, qolu çölə döndərmək qeyri-mümkündür. Fərd geyindikdə, saçlarının daradıqda, hər hansı bir əşyaya əlini uzatdıqda çətinlik çəkir. Bu dövrdə xəstənin vəziyyətinə “ankilozlaşmış” və ya “donmuş çiyin” adı verilmişdir.
• “Ərimə” mərhələsi və ya Açılma mərhələsi (1-3 il): Bu mərhələdə ağrı azalır və çiyni yavaş-yavaş hərəkət etdirmək qabiliyyəti yaxşılaşır. Tam və ya yaxın tam bərpa normal güc və hərəkətin geri qayıtması kimi baş verir.

Donmuş Çiyin Sindromunun Diaqnozu

Donmuş Çiyin Sindromu diaqnozu üçün ortoped-travmatoloq həkim tərəfindən adətən yalnız əlamətlər və simptomlarla diaqnoz edilə bilər. Ancaq rentgen, ultrasəs və ya MRT kimi görüntüləmə testləri digər problemlərin şüphəsinə son qoya bilər.

Ortoped həkim hərəkət zamanı ağrının olub-olmadığını yoxlamaq üçün çiyini hər tərəfə hərəkət etdirəcək. Bu müayinə üsuluna “passiv hərəkət diapazonunu” təyin etmək deyilir. Ortoped-travmatoloq həkim həmçinin “aktiv hərəkət diapazonunu” görmək üçün çiynin hərəkətinə baxacaq. İki növ hərəkət müqayisə edilir. Donmus ciyin sindromu olan insanlar həm aktiv, həm də passiv hərəkətlərin məhdud diapazonuna malikdirlər.

Donmuş Çiyin Sindromu simptomları səbəbinin artrit kimi çiyinlə əlaqəli başqa bir problemlə bağlı olmadığına əmin olmaq üçün çiyin rentgenoqrafiyası da müntəzəm olaraq alınır. Donmus ciyin sindromu diaqnozu üçün MRT və ultrasəs kimi qabaqcıl görüntüləmə testlərinə ehtiyac yoxdur. Onlar rotator manşet yırtığı kimi digər problemləri araşdırmaq üçün aparıla bilər.

Donmuş Çiyin Sindromunun Müalicəsi

Donmuş Çiyin Sindromu müalicəsi, ilkin mərhələ keçənə qədər ağrı kəsici üsulları əhatə edir. Problem davam edərsə, öz-özünə qayıtmasa, hərəkəti bərpa etmək üçün terapiya və əməliyyat tələb oluna bilər.

Donmuş Çiyin Sindromu üçün bəzi sadə müalicələrə aşağıdakılar daxildir:

• İsti və soyuq kompreslər. Bunlar ağrı və şişkinliyi azaltmağa kömək edir.
• Ağrı və şişkinliyi azaldan dərmanlar. Bunlara ibuprofen və asetaminofen kimi qeyri-steroid antiinflamatuar dərmanlar daxildir. Ortoped-travmatoloq həkim tərəfindən digər ağrıkəsici və iltihab əleyhinə dərmanlar təyin oluna bilər. Daha şiddətli ağrı və şişkinlik steroid inyeksiyaları ilə idarə oluna bilər. Kortizon kimi bir kortikosteroid birbaşa çiyin birləşməsinə inyeksiya edilir.
• Fizioterapiya. Fizioterapevt tərəfindən öyrədilmiş dartma və hərəkət diapazonu məşqləri.
• Evdə məşq proqramı. Evdə məşq proqramına davam edin.
• Transkutan Elektrik Sinir Stimullaşdırılması (TENS). Sinir impulslarını bloklayaraq ağrıları azaldan kiçik batareya ilə işləyən cihazın istifadəsi.

Bu sadə müalicələr təxminən bir illik sınaqdan sonra ağrı və çiyin sərtliyini aradan qaldırmazsa, digər prosedurlar sınana bilər.

Bunlara daxildir:

• Anesteziya altında manipulyasiya: Bu əməliyyat zamanı siz yatacaqsınız və həkiminiz çiyninizi hərəkət etdirməyə məcbur edəcək. Bu, sıxlığı boşaltmaq üçün birgə kapsulun uzanmasına və ya yırtılmasına səbəb olacaq. Bu, hərəkət diapazonunun artmasına səbəb olacaq.
• Çiyin Artroskopiyası

Daha yaxşı nəticələr əldə etmək üçün bu iki prosedur tez-tez birlikdə istifadə olunur.

https://iftixarqurbanov.com/donmus-ciyin-sindromu/