Toksikomaniya narkomaniyanın bir növüdür, bu zaman narkotik əvəzinə sinir sisteminə, beyinə təsir edən zəhərli maddələrdən istifadə edilir. Bunlar asılılıq yaradan müxtəlif kimyəvi, bioloji və dərman maddələridir (həlledicilər, yapışdırıcılar, laklar, benzin və s.)
Toksik asılılıq zehni, daha az tez-tez fiziki asılılığın, somatik və psixi pozğunluqların inkişafı, istifadə olunan maddəyə qarşı dözümlülüyün dəyişməsi və şəxsiyyətin dəyişməsi ilə xarakterizə olunur.
Toksikamaniya hətta erkən yaşlı uşaqlarda da rast gəlinir. Təhlükəli gedişat ilə fərqlənir və kəmağıllılığın inkişafını sürətləndirir.
Öyrəşmə və meyillilik yalnız narkotik təsir göstərən maddələrə qarşı deyil, digər preparatlara – barbituratlara, stimulyatorlara, psixotrop maddələrə, yuxu gətiricilərə qarşı da yarana bilər.
Narkotik effekti almaq üçün onları böyük dozada qəbul edirlər. Belə adamların hərəkətləri ləng, düşüncələri keyləşmiş olur. Daha sonra ağıl zəifliyi ilə müşayiət edilən psixoorqanik əlamətlər inkişaf edir.

Toksikomaniyanın səbəbləri

Narkomaniyanın inkişafının tək səbəbi yoxdur. Burada şəxsi xüsusiyyətlər mühüm rol oynayır (infantilizm, passivlik, asılılıq, nümayişkaranəlik, emosional qeyri-sabitlik). Müəyyən sosial amillər də mühüm rol oynamaqdadır: təhsilə və işə marağın olmaması ilə müşayiət olunan aşağı təhsil səviyyəsi və peşəkar ixtisas, ideya və mənəviyyat çatışmazlığı, asudə vaxtını keçirə bilməmək, ətraf mikromühitin təsiri, əlverişsiz ailə vəziyyəti, tərbiyə işindəki çatışmazlıqlar, tibbi və maarifləndirmə işinin aşağı səviyyəsi.

Bu maddələrlə inhalyasiya edilməsinin əsas səbəbi yuxu kimi halüsinasiyalardır. Bu yuxular həm xoş, həm də qorxulu ola bilər, lakin həmişə çox parlaq və rəngarəngdir. Çox vaxt narkotik maddələrdən sui-istifadə edənlər eyni “xəyalın” iştirakçısı olmaq üçün bir neçə nəfərdən ibarət qrupa toplaşırlar.

Toksikomaniyanın simptomları

Xəstəliyin gedişi əsasən maddənin növündən və istifadə müddətindən asılıdır. İlkin mərhələdə, 3-5 nəfəsdən sonra başda səs-küy, tüpürcək və göz yaşarma, yüngül başgicəllənmə, boğaz ağrısı görünür. Bundan əlavə, göz bəbəklərinin genişlənməsi və konsentrasiyanın və xarici stimullara reaksiyanın azalması müşahidə olunur. Bu vəziyyət 10 - 15 dəqiqə davam edir, bundan sonra başda xoşagəlməz hisslər, ürəkbulanma, qusma, ağızda xüsusi şirin dad və susuzluq görünür. Xəstəlik irəlilədikcə nəfəs alma, istirahət, psixomotor həyəcan, psixosensor pozğunluqlar qeyd olunduqdan sonra eşidilən sözlər və səslər dəfələrlə təkrarlanaraq, “sonsuz əks-səda”ya çevrilir.

Xəstə çox arıqlayır, saç və dırnaqları kövrək olur, üzü şişir, dəri quru və torpaq rəngində olur. Dişlər kariyesdən təsirlənir. Dərman infuziyası yerlərində dəridə inyeksiya izləri, çapıqlar və irin izləri vardır. Insanın xarakter tədricən dəyişir (şəxsi deqradasiya).

Toksikomaniyanın müalicəsi

Müalicə xəstəxanada, bir neçə mərhələdə aparılır. Əvvəlcə intoksikasiya vəziyyəti aradan qaldırılır, sonra aslılıq simptomları aradan qaldırılır, psixi vəziyyət normallaşdırılır, pozulmuş somatik funksiyalar bərpa olunur, relaps əleyhinə terapiya və reabilitasiya tədbirləri həyata keçirilir.

tercume